Asosiy mazmunga oʻtish
International House Oʻzbekiston
IH blogi

Esda qoladigan soʻzlar: oʻrgangan soʻzlarni qanday eslab qolish mumkin

Soʻzlarni birikmalar bilan oʻrganing, qayta oʻqish oʻrniga oʻzingizni sinang, takrorlashni kunlarga taqsimlang — soʻzlar shunda esda qoladi.

Ingliz tilini oʻrganish3 daqiqa oʻqish

Sunʼiy intellekt yordamida yozilgan va saytning aniqlik qoidalariga koʻra tahrirlangan.

Nega soʻzlar yodimizdan chiqib ketadi

Siz yangi soʻzni uchratasiz, lugʻatdan qaraysiz, yozib qoʻyasiz — bir haftadan keyin esa u esingizda yoʻq. Bu tabiiy hol. Xotira biz foydalanadigan narsani saqlaydi, foydalanmaganimizni esa unutadi. Yaxshi xabar shuki, bir nechta oddiy odat nima esda qolishini oʻzgartiradi. Ular uchun alohida isteʼdod ham, soatlab boʻsh vaqt ham kerak emas. Faqat toʻgʻriroq usul va biroz sabr kerak.

Soʻzni eslab qolish bir martalik voqea emas. Bu bitta soʻz bilan vaqt davomida taqsimlangan koʻplab qisqa uchrashuvlardir.

Alohida soʻzlarni emas, birikmalarni oʻrganing

Soʻzlar kamdan-kam yolgʻiz yashaydi. Ingliz tilida soʻzlashuvchilar «make a decision» deydi, «do a decision» emas; «heavy rain» deydi, «strong rain» emas. Bunday barqaror juftliklar kollokatsiyalar deb ataladi. Agar faqat yakka soʻzni oʻrgansangiz, uni qanday ishlatishni baribir taxmin qilishingizga toʻgʻri keladi. Birikmani oʻrgansangiz esa, uni darhol ishlata olasiz — va bu tabiiy eshitiladi.

Bitta soʻz oʻrniga butun birikmani yozing

Emas: decision — Balki: make a decision / a difficult decision

Emas: attention — Balki: pay attention to something

Emas: mistake — Balki: make a mistake / by mistake

Oʻqiyotganda yoki tinglayotganda qaysi soʻzlar birga kelishiga eʼtibor bering. Faqat oʻrtadagi yangi soʻzni emas, butun iborani koʻchirib yozing.

Qayta oʻqish oʻrniga oʻzingizni sinang

Soʻzlar roʻyxatini qayta oʻqish foydali tuyuladi, chunki hammasi tanish koʻrinadi. Lekin soʻzni tanish uni eslab qolish bilan bir xil emas. Xotirani mustahkamlaydigan narsa — soʻzni xotiradan chiqarib olishga qilingan harakat. Bu «retrieval practice», yaʼni esga tushirish mashqi deb ataladi va u oʻrganishning eng ishonchli usullaridan biridir.

  • Roʻyxatingizdagi inglizcha qismni yoping va har bir birikmani maʼnosiga qarab aytib koʻring.
  • Birikmaga qarang va misolni tekshirishdan oldin oʻzingiz gap tuzing.
  • Soʻzni xato aytdingizmi? Yaxshi — endi bu soʻz koʻproq mashq oladi, unga aynan shu kerak.

Agar takrorlash biroz qiyin tuyulsa, demak u ishlayapti. Juda oson tuyulsa, keyingisigacha koʻproq kutishingiz mumkin.

Takrorlashni kunlarga taqsimlang

Toʻrt xil kunda oʻn daqiqadan takrorlash bir kechada qirq daqiqa oʻtirishdan koʻra koʻproq foyda beradi. Takrorlashni taqsimlash xotirangizga biroz unutishga vaqt beradi, soʻzni har safar qayta eslaganingizda esa u mustahkamroq boʻladi. Oddiy tartib yaxshi ishlaydi: yangi birikmani ertasi kuni, keyin bir necha kundan soʻng, keyin taxminan bir haftadan keyin takrorlang. Agar unutib qoʻysangiz, tartibni qaytadan boshlang.

Soʻzlarni oʻzingizniki qiling

Soʻz hayotingiz bilan bogʻlansa, yaxshiroq esda qoladi. Har bir yangi birikma uchun siz haqingizda rost boʻlgan bitta gap yozing — oilangiz, ishingiz, shahringiz yoki rejalaringiz haqida. Shaxsiy gaplarni kitobdagi misollardan koʻra eslab qolish osonroq, ular sizni soʻzni haqiqiy suhbatda ishlatishga ham tayyorlaydi.

Bitta birikma, bitta rost gap

Birikma: run out of something

Kitobdagi misol: We have run out of milk.

Sizning gapingiz: I always run out of time before my bus arrives.

Haqiqatan foydalanadigan tizimingiz boʻlsin

Eng yaxshi tizim — har kuni ochadiganingiz. Qogʻoz daftar ham ishlaydi. Qogʻozdagi yoki ilovadagi kartochkalar ham. Nimani tanlamang, har bir yozuvni qisqa va har safar bir xil shaklda saqlang.

  • Birikma — ingliz tilida.
  • Maʼnosi — qisqa tarjima yoki oddiy inglizcha izoh.
  • Oʻzingizning gapingiz.
  • Har safar qaramasdan eslaganingizda kichik belgi.

Kuniga nechta yangi soʻz? Takrorlay olmaydigan uzun roʻyxatdan koʻra kichik, lekin barqaror miqdor yaxshiroq. Agar takrorlanadigan soʻzlar uyumi oʻsib borayotgan boʻlsa, yana qulay boʻlgunicha yangi soʻzlarni kamroq qoʻshing.

Oʻz darajangizda zavq bilan oʻqing

Kartochkalar soʻzlarni eslab qolishga yordam beradi; oʻqish esa ular qanday yashashini koʻrsatadi. Lugʻatsiz deyarli hammasini tushunadigan kitoblar, moslashtirilgan kitoblar (graded readers) yoki maqolalarni tanlang. Agar har bir qatorda toʻxtasangiz, matn juda qiyin va zavq yoʻqoladi. Toʻgʻri darajada siz bir xil soʻzlarni turli gaplarda qayta-qayta uchratasiz va bu takrorlanish siz uchun jimgina ishlaydi. Sizga haqiqatan yoqadigan narsalarni oʻqing — aynan shu sizni oʻqishda davom ettiradi.

Oʻqiyotganda har bir notanish soʻzni lugʻatdan qidirmang. Tez-tez uchrayotgan bir nechtasining tagiga chizing va keyin faqat oʻshalarni daftaringizga qoʻshing.

Telegram kanalimizga obuna boʻling

Bugun ingliz tili darajangiz qanday?

Bepul darajani aniqlash testini topshiring — taxminan 20 daqiqa, roʻyxatdan oʻtmasdan — va darajangizga mos kitoblarni oling.

Bepul testni boshlash