Asosiy mazmunga oʻtish
International House Oʻzbekiston
IH blogi

Kichik yoshdagi oʻquvchilar uchun sinf tili: bolalar bajara oladigan koʻrsatmalar

Qisqa koʻrsatmalar, tezkor namoyish va toʻgʻri tekshiruv savollari. Bolalar haqiqatan tushunadigan sinf inglizchasidan qanday foydalanish mumkin.

Yosh oʻquvchilar3 daqiqa oʻqish

Sunʼiy intellekt yordamida yozilgan va saytning aniqlik qoidalariga koʻra tahrirlangan.

Koʻrsatmalar nega ish bermaydi

Bolalar biz soʻragan narsani bajarmasa, muammo koʻpincha topshiriqda emas, koʻrsatmada boʻladi. Biz bir vaqtning oʻzida juda koʻp qadam aytamiz, qogʻoz tarqatayotib tushuntiramiz, keyin esa «Tushundingizmi?» deb soʻraymiz — bunga har bir bola «ha» deydi. Aniq koʻrsatma berish — bu mahorat, va uni darsning boshqa har qanday qismi kabi rejalashtirish mumkin.

Qisqa, koʻrsatilgan, tekshirilgan

  • Avval eʼtiborni torting. Sinf jim boʻlishini va hamma sizga qarashini kuting, har safar bir xil ishoradan foydalaning.
  • Qisqa gapiring: bir vaqtda bitta qadam, oddiy soʻzlar bilan, bolalar bajaradigan tartibda.
  • Faqat aytmang, koʻrsating. Hech kim boshlashidan oldin birinchi misolni bitta bola yoki butun sinf bilan birga bajaring.
  • Materiallarni koʻrsatma paytida emas, undan keyin tarqating. Qoʻlda qogʻoz boʻlsa, koʻz ham qogʻozda boʻladi.
  • Tekshiring, keyin boshlang.
Bunday emas… bunday…

Bunday emas: «OK, so now what I would like you to do is work with the person next to you, look at the two pictures, try to find the differences and write them down.»

Bunday: «Look. Two pictures. (Rasmlarni koʻtaring.) Find five differences. (Besh barmoqni koʻrsating.) Work with your partner. (Ishora qiling.) Write. Like this: here, a cat — here, no cat.»

Koʻrsatmani tekshiruvchi savollar

«Tushundingizmi?» savoli hech narsani tekshirmaydi. Koʻrsatmani tekshiruvchi savollar (ICQ — instruction-checking questions) topshiriqning oʻzi haqida soʻraydi. Javoblar qisqa boʻladi va kim tushunganini darhol koʻrasiz.

Rasmlar topshirigʻi uchun ICQ

«Are you working alone or with a partner?» — With a partner.

«How many differences?» — Five.

«Do you write or only speak?» — Write.

Ikki-uchta ICQ yetarli. Ularni tez, turli bolalarga bering. Juda kichik oʻquvchilar bilan «yoki… yoki…» shaklidagi savollar eng yaxshi ishlaydi.

Tushunchani tekshiruvchi savollar

Tushunchani tekshiruvchi savollar (CCQ — concept-checking questions) koʻrsatmani emas, maʼnoni tekshiradi. Yangi soʻz yoki tuzilmani oʻrgatgandan keyin bolalar uning ortidagi gʻoyani tushunganini koʻrsatadigan oddiy savollar berasiz — ulardan buni ingliz tilida tushuntirib berishni talab qilmasdan, chunki ular hali bunga qodir emas.

Amalda CCQ

Yangi soʻz «hungry»: «Do you want to eat?» (Yes.) «Do you want to sleep?» (No.)

Yangi soʻz «borrow»: «Is it my pencil?» (Yes.) «Do you give it back?» (Yes.) «Is it yours now?» (No.)

«She is going to swim»: «Is she swimming now?» (No.) «Later?» (Yes.)

Yaxshi CCQ yangi soʻzdan ham oddiyroq tilda tuziladi, qisqa javobga ega boʻladi va maʼnoning asosiy qismiga qaratiladi. «Do you know what hungry means?» kabi savollardan qoching — bola bilmasa ham «ha» deyishi mumkin.

Oʻqituvchi nutqini moslashtiring

Nutqni moslashtirish — bu gapirish uslubingizni sinf darajasiga moslash demakdir. Bu sekin va baland ovozda gapirish emas, balki aniq gapirishdir.

  • Qisqa gaplar va bolalar allaqachon biladigan soʻzlardan foydalaning.
  • Tabiiy, biroz sekinroq surʼatda, fikrlar orasida aniq pauza bilan gapiring.
  • Kalit soʻzlarni har safar boshqacha aytmasdan, aynan takrorlang. Yangi ifoda bolaga yangi maʼlumotdek eshitiladi.
  • Ortiqcha soʻzlarni olib tashlang: «OK, so, right, what we are going to do now is…».
  • Qancha gapirayotganingizga eʼtibor bering. Agar bolalardan koʻproq gapirsangiz, soʻzni ularga berish imkoniyatlarini qidiring.

Ingliz tilidagi kundalik tartiblar

Kundalik tartiblar orqali bolalar maxsus oʻrgatilmasdan turib koʻp inglizcha iboralarni oʻzlashtiradi. Har darsda bir xil paytda aytiladigan bir xil iboralar tezda tanish boʻlib qoladi va bolalar ularni oʻzlari ishlata boshlaydi.

Kundalik tartiblar uchun foydali iboralar

Salomlashish: «Good morning, everyone!» «How are you today?» «Who is here today?»

Darsni boshlash: «Sit down, please.» «Open your books at page…» «Look at the board.»

Yigʻishtirish: «Time to tidy up!» «Put your pencils away.» «Pens in the box, please.»

Saf tortish: «Stand up, please.» «Line up at the door.» «Walk, do not run.»

Navbat va maqtov: «Your turn.» «Who is next?» «Well done!» «Good try!»

Xayrlashish: «See you on Thursday!» «Goodbye, everyone!»

Har bir tartibni qoʻshiq, sheʼr yoki tovush bilan bogʻlang. Bolalar har bir soʻzni tushunishidan ancha oldin ishoraga amal qila boshlaydi.

Imo-ishora, koʻrgazmali vositalar va ona tili

Imo-ishora va rasmlar soʻzlarning oʻzi hali yetkaza olmaydigan maʼnoni yetkazadi. Bir xil ishoralardan izchil foydalaning — «listen» uchun qoʻlni quloqqa tutish, «quiet» uchun barmoqni labga qoʻyish — va kundalik tartiblar uchun rasmli kartochkalarni devorda saqlang.

Ona tilidan qisqa vaqt foydalanish mumkin, baʼzan esa bu yaxshiroq. Yangi oʻyin qoidalarini tezda tarjima qilish, xafa boʻlgan bolaga taskin beruvchi soʻz yoki xavfsizlik qoidasini qisqacha tekshirish vaqt va asabni tejaydi. Maqsad ona tilini taqiqlash emas, balki ingliz tilini sinfning odatiy tiliga aylantirishdir. Avval inglizcha ayting, koʻrsating, ona tilidan esa bola hali ham tushunmay qolgandagina foydalaning — soʻng darhol ingliz tiliga qayting.

Telegram kanalimizga obuna boʻling

Qaysi kurs sizga mosligiga ishonchingiz komil emasmi?

Oltita qisqa savolga javob bering — biz sizga tajribangizga mos bosqichni va sertifikatni koʻrsatamiz.

Bosqichingizni toping